Steeds meer kinderen zitten thuis en verdwijnen stilletjes uit ons onderwijs
Alarmerende evolutie die onderwijskwaliteit onder druk zet
Het aantal thuiszitters in Vlaanderen stijgt. Kinderen zitten weken, maanden, soms langer thuis, zonder onderwijs of zonder duidelijk perspectief op terugkeer. Hun recht op leren en ontwikkelen komt daardoor onder druk te staan.
De Pano-reportage bracht deze realiteit scherp in beeld. Ze toont wat kinderen, ouders en professionals al langer signaleren: systemen sluiten niet altijd aan wanneer het moeilijk loopt.
Thuiszitten zet onderwijskwaliteit onder druk. Het is een signaal dat vraagt om gerichte actie, betere samenwerking en structurele oplossingen. Ons dossier 'Thuiszitters uit de schaduw' bundelt inzichten en aanbevelingen.
“Thuiszitten is geen keuze van kinderen. Het groeiend aantal thuiszitters is een wake-upcall dat ons schoolsysteem niet voor iedereen werkt.”
Wat er vandaag speelt
Steeds meer kinderen en jongeren gaan niet of niet meer voltijds naar school. De redenen zijn divers: van psychische kwetsbaarheid en overprikkeling, over complexe zorgnoden, tot situaties waarin scholen en systemen hun grenzen bereiken of geen passend traject vinden.
Voor sommige kinderen wordt thuiszitten voorgesteld als tijdelijke oplossing. Wat start als een korte pauze, groeit vaak uit tot een langdurig traject zonder duidelijk perspectief. Hun afwezigheid is vaak gewettigd, waardoor signalen uitblijven en opvolging minder vanzelfsprekend wordt.
Er zijn geen volledige cijfers over thuiszitters, maar meerdere signalen tonen dat de problematiek groeit:
Pano: Niet naar school
Steeds meer kinderen raken (tijdelijk of langdurig) los van het onderwijs.
→ De Pano-reportage bracht deze realiteit scherp in beeld.
Joppe (10), Elle (13) en Nikolas (14) zijn verstandige kinderen. Maar ze gaan niet naar school. Niet omdat ze dat niet willen, maar omdat het niet meer lukt. Door emotionele onrust, door angst of door psychische problemen.
"Uit een eigen bevraging bij 500 Vlaamse scholen blijkt dat de helft van de scholen de afgelopen vijf jaar een stijging ziet in het aantal leerlingen dat uitvalt. In het secundair onderwijs loopt dat cijfer zelfs op tot zeven op de tien scholen."
De impact op kinderen, gezinnen én op school
Op school leren leerlingen zoveel meer dan de leerstof van hun vakken.
Als leerlingen thuiszitten, vallen de structuur en het ritme van school weg. Contacten verminderen, dagen worden stiller en het gevoel van aansluiting verdwijnt.
Voor veel kinderen groeit het gevoel er niet meer bij te horen. Wat begint als een tijdelijke situatie, evolueert soms naar isolement en verlies van vertrouwen.
Ook gezinnen dragen een zware last. Ouders zoeken oplossingen, passen hun leven aan en proberen hun kind op te vangen, vaak zonder voldoende ondersteuning.
Thuiszitten raakt het recht op onderwijs, maar ook welzijn, ontwikkeling.
"Het is zo oneerlijk dat mijn zus elke ochtend naar school gaat terwijl ik thuis blijf. Soms voel ik me schuldig over mijn situatie."
Veel scholen en professionals doen grote inspanningen om leerlingen aan boord te houden. Maar ze botsen op grenzen. Ze vinden steeds moeilijker passende antwoorden voor kinderen en jongeren met grote zorgnoden of ernstige gedragsproblemen. Er wordt expertise verwacht die niet altijd beschikbaar is. Samenwerking tussen onderwijs en welzijn blijft versnipperd.
Daardoor ontstaan situaties waarin niemand echt kan doorpakken, en kinderen tussen systemen vallen.
-> Huizen van het kind trekken aan de alarmbel
We ontvingen een gezamenlijke oproep van het Huis van het Kind Voorkempen samen met een brede groep partners uit onderwijs, welzijn en hulpverlening. Een oproep aan het beleid omdat ze steeds vaker zien hoe kinderen en jongeren vastlopen door toenemende druk op school, thuis en in de samenleving en ontoereikende of te laat komende ondersteuning.
Lees hier onze beleidsaanbevelingen
Om elk kind uit de schaduw te halen, is gerichte actie nodig op verschillende niveaus. Ons dossier 'Thuiszitters uit de schaduw' bundelt inzichten en aanbevelingen.
Waarom dit prioritair is
Minder thuiszitters = meer gerealiseerd recht op onderwijs
Wanneer oorzaken van thuiszitten worden aangepakt, krijgen meer kinderen gelijke onderwijskansen.
Sterkere ondersteuning = meer houvast voor scholen en professionals
Wanneer expertise en ondersteuning structureel aanwezig zijn, verschuift de zorg niet langer naar individuele leerkrachten.
Blijven deelnemen aan onderwijs = sterkere toekomstkansen
Onderwijs biedt houvast, ontwikkeling en perspectief voor kinderen en jongeren
Laat thuiszitten geen blinde vlek zijn
Een structurele aanpak vraagt samenwerking tussen onderwijs, welzijn en beleid.
Het dossier Thuiszitters uit de schaduw werd op 25 september 2025 voorgesteld in het Vlaams Parlement. Bekijk de video-opname, de presentaties, de foto's.
Om een zicht te krijgen op waarom bepaalde leerlingen thuiszitten en niet op de schoolbanken en wat de achterliggende factoren zijn bevroeg het Kinderrechtencommissariaat in mei 2024 alle CLB’s in Vlaanderen en in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. In die bevraging vroegen we de CLB’s onder andere ook naar de grootste problemen die zij in hun werking ervaren. De resultaten hiervan bundelden we in het rapport 'Signalen van centra voor leerlingenbegeleiding. Topproblemen en oplossingen vanuit CLB-perspectief.'
In 2015 publiceerden we het dossier Straffe school. De grenzen van sanctioneren verkend.
Tip!
De Toolbox Samen tegen Schooluitval bundelt wetenschappelijke inzichten, materialen en inspirerende praktijken om vroegtijdige schooluitval te voorkomen. De toolbox is ontwikkeld op basis van onderzoek, praktijkervaring en input van onderwijs- en welzijnspartners.
Inspirerende verhalen
Contact a staff member
