Aanbevelingen van Europese kinderombudspersonen over rechten van kinderen in de residentiële jeugdzorg

Het Kinderrechtencommissariaat nam in september deel aan de conferentie van ENOC, dit jaar in Helsinki. Samen met 44 ombudspersonen uit 34 landen bogen we ons over de rechten van kinderen in de residentiële jeugdzorg. Daarbij luisterden we naar de aanbevelingen van een groep jongeren tussen de 12 en 17 jaar uit heel Europa.

Jongeren zoeken een warme thuis

'Het was weer ongelofelijk leerrijk', vertelt kinderrechtencommissaris Caroline Vrijens. 'Ik zal de aanbevelingen van de jongeren zeker meenemen in ons werk. Wat voor jongeren met ervaring in de jeugdhulp echt telt? Dat de plek waar ze wonen echt een thuis is, of het nu in een pleeggezin of in een voorziening is. Ze willen mee inspraak in beslissingen. En ze drukten op het belang van toezicht.'

Het afgelopen jaren was de kinderrechtencommissaris ook voorzitter van ENOC. Voor ons was ENOC een belangrijke hefboom om de thema’s waar we rond werken in heel Europa te laten weerklinken. In Helsinki gaf Caroline het stokje door aan haar Finse collega Elina Pekkarinen.

Europese aanbevelingen

De Europese kinderombudspersonen doen onder andere de volgende aanbevelingen:

• Laat kinderen in de residentiële jeugdhulp volwaardig participeren
• Laat kinderen wanneer dat kan in hun eigen gezin blijven of er naar terug keren, geef hen de juiste hulpverlening om dit mogelijk te maken
• Als kinderen niet in hun gezin kunnen blijven, maak dan een grondige analyse op maat van de noden van het kind
• Zorg dat er voldoende en kwalitatieve plaatsen in de residentiële jeugdhulp zijn
• Laat het kind contact houden met familieleden, andere belangrijke personen en de culturele roots
• Bereid kinderen in de jeugdhulp voor op hun toekomst en zorg dat ze als jongvolwassene op een volwaardige manier kunnen deelnemen aan het maatschappelijk leven
• Versterk de inspectie en monitoring van residentiële jeugdhulp

>> Naar de volledige Statement over 'Protecting and Promoting the Rights of Children in Alternative Care' 

Aanbevelingen van jongeren

Een greep uit de aanbevelingen van de deelnemende jongeren:

• Onderneem actie om het stigma rond jeugdhulp tegen te gaan.
• Zorg dat er voldoende toezicht is, zowel op jeugdhulpvoorzieningen als op pleeggezinnen. Voer regelmatig onaangekondigde bezoeken uit, om te monitoren of kinderen in goede omstandigheden opgroeien.
• Zorg dat jongeren gehoord worden bij het nemen van beslissingen die hen aangaan. Luister niet alleen naar hen, maar onderneem ook actie als ze dit vragen. Geef gewicht aan wat ze vertellen.
• Laat jongeren niet opgroeien in instituties, maar in een omgeving die zoveel mogelijk als een thuis aanvoelt, of dit nu in een pleeggezin of in een voorziening is.
• Haal kinderen die niet thuis kunnen opgroeien niet weg uit hun cultuur en/of regio.
• Zorg dat er genoeg psychosociale hulpverlening is op maat en gratis voor jongeren in de jeugdhulp. Zorg dat ook ouders en jeugdhulpverlaters genoeg psychosociale hulp aangeboden krijgen.
• Begin tijdig met het opstellen van een toekomstplan voor jeugdhulpverlaters, zorg dat ze minimaal tot 24 jaar kunnen terugvallen op hulpverlening.
• Zorg dat hulpverleners in de jeugdzorg een brede opleiding krijgen, met onder andere aandacht voor kinderrechten, neurodiversiteit, trauma…
• Laat jongeren participeren in (bewoners)raden, die problemen in een voorziening of in de bredere jeugdhulp op de kaart kunnen zetten.

>> Naar het volledige rapport van de jongeren over 'The protection and promotion of the rights of children in alternative care' 

Over ENOC

ENOC zorgt voor de uitwisseling van informatie en strategieën onder zijn leden en voor ondersteuning. Om kinderrechten in alle landen van Europa te bevorderen en te waarborgen, de participatie van kinderen te bevorderen en contacten te stimuleren met andere kinderrechteninstellingen wereldwijd.