Beleidsnota Wonen 2024-2029: Analyse vanuit kinderrechtenbril

Op 15 november 2024 diende minister Melissa Depraetere haar beleidsnota Wonen 2024-2029 in bij het Vlaams Parlement.

Het recht op wonen is ingeschreven in de Belgische grondwet (art. 23, 3°) en in de Vlaamse Wooncode (art. 3). Net als volwassenen hebben kinderen recht op een adequate woning die tegemoetkomt aan hun noden en behoeften. 
Maar kinderen verdienen specifieke aandacht in het beleid. Artikel 27 van het Kinderrechtenverdrag verwijst naar het recht op een passende levensstandaard, waaronder het recht op passende huisvesting.

Als kinderen geen (kwalitatieve) woning hebben, raakt dit aan al hun rechten. Denk maar aan het recht op ontwikkeling, gezondheid, onderwijs, vrije tijd en ontspanning.
Kinderen zijn ook extra kwetsbaar omdat ze in volle ontwikkeling zijn, zowel fysiek als psychisch. Als hun recht op wonen geschonden wordt, raakt hen dat nu maar heeft het ook een impact op hun toekomst. 
Bovendien staan kinderen vandaag gemiddeld het langst op de wachtlijst voor een sociale woning en een derde van alle wachtenden is minderjarig.

We screenden de beleidsnota Wonen vanuit dit kinderrechtenperspectief. We zijn blij met de nadruk die in de beleidsnota ligt op betaalbaar en kwaliteitsvol wonen, waarbij in de inleiding expliciet wordt verwezen naar het grote belang van een degelijke woning voor de gezondheid en opleidingskansen van kinderen en jongeren, maar ook het belang ervan voor het onderhouden van een sociaal netwerk.

We zien heel wat maatregelen die het recht op wonen ten goede zullen komen. Wonen wordt terecht erkend als één van de belangrijkste instrumenten in de preventie en bestrijding van armoede. 
Maar kinderen worden traditiegetrouw in woonbeleidsdocumenten weinig genoemd. We denken dat het voor een minister met zowel Wonen als Jeugd- en Kinderrechtenbeleid in de portefeuille een ideaal moment is om met deze traditie te breken.

We vragen dan ook de positie, noden en kwetsbaarheden van kinderen expliciet te maken in de verdere uitwerking van het beleid, met een kind- en jongereneffectrapport (JoKER). 
Vertrek ook in het woonbeleid vanuit het belang van het kind.

We formuleren de volgende aanbevelingen bij de beleidsnota:

• Zorg voor toekomstgerichte sociale woningen die tegelijk plaats bieden aan grotere gezinnen en versterk het sociaal potentieel op de private huurmarkt.
• Evalueer het toekenningscriterium lokale binding wanneer het gaat om het vinden van geschikte woningen voor grote gezinnen. Vraag flexibiliteit bij alle woonmaatschappijen wanneer het gaat over regels rond “rationele bezetting” en de huisvesting van grote gezinnen.
• Geef gezinnen met kinderen die in een ongezonde woning wonen sneller een huurpremie zodat ze kunnen verhuizen.
• Handhaaf de woonkwaliteitsnormen met een kindtoets.

Daarnaast vragen we in dit advies aandacht voor doelgroepen die in de beleidsnota weinig of geen specifieke aandacht krijgen, maar wel een grote woonnood hebben: 

• Mensen zonder verblijfspapieren
• Jongeren die de jeugdhulp verlaten
• Erkende vluchtelingenfamilies
• Mensen die slachtoffer zijn van racisme en discriminatie op de woningmarkt