Bestrijding van online kindermisbruik: gerichte opsporing vraagt om evenwicht tussen privacy en preventie

Het Kinderrechtencommissariaat werd gevraagd om advies te geven over het voorstel van resolutie teneinde de federale politie doeltreffender in te zetten voor de strijd tegen seksueel kindermisbruik op onlinechatfora en daarbij de fundamentele rechten zoals de privacy te garanderen. 

Het voorstel vraagt de federale regering om meer politiecapaciteit vrij te maken voor gerichte online-infiltratie op chatfora, de strafmaat voor seksueel kindermisbruik te verhogen, de verjaringstermijn te herzien, en zich te verzetten tegen de Europese verordening tot vaststelling van regels ter voorkoming en bestrijding van seksueel misbruik van kinderen.

Het Kinderrechtencommissariaat beoordeelt de krachtlijnen van het voorstel vanuit kinderrechtenperspectief als een stap in de goede richting: de gerichte, gerechtelijk gecontroleerde aanpak van infiltratie sluit aan bij het internationale kinderrechtenkader en beschermt, in tegenstelling tot ongerichte scanningsvoorstellen, ook de privacy van kinderen zelf. Een gerichte opsporingsaanpak volstaat echter niet om kinderen afdoende te beschermen tegen seksueel misbruik. 

Dit advies licht de positieve elementen en de aandachtspunten toe en formuleert onderstaande aanbevelingen:

• Behoud de gerichte, gerechtelijk gecontroleerde aanpak: en bevestig het verzet tegen algemene en ongerichte scanning van vrijwel alle elektronische communicatie door AI, zoals dat in het oorspronkelijke Commissievoorstel  stond.
• Investeer minstens even sterk in preventie als in opsporing: vul het voorstel aan met concrete engagementen inzake preventie, vroegdetectie en drempelverlaging voor melding, in lijn met de in artikel 1 van het Verdrag van Lanzarote vooropgestelde doelstellingen van preventie, bescherming en internationale samenwerking.
• Garandeer structurele middelen voor hulpverlening: voorzie gegarandeerde, bijkomende financiering van de Vertrouwenscentra Kindermishandeling, Child Focus en andere actoren die instaan voor opvang, herstel en begeleiding van slachtoffers.
• Bouw uitdrukkelijke waarborgen tegen uitlokking in: veranker bij de uitvoering van de ruimere toepassing van artikel 46sexies van het Wetboek van Strafvordering duidelijke grenzen tegen uitlokking en tegen schadelijke neveneffecten voor minderjarigen.
• Betrek kinderen, jongeren en slachtoffers: neem hun ervaringen en noden mee bij de verdere uitwerking van dit beleid, in lijn met General Comment nr. 25 van het VN-Kinderrechtencomité.
• Kijk ook naar gesloten communicatie en platformverantwoordelijkheid: neem gerichte, proportionele detectie van gekend misbruikmateriaal mee als aanvullend spoor naast gerichte politionele infiltratie, en weeg daarbij zowel de waarschuwingen van privacy-experten als de technische inzichten van gespecialiseerde organisaties zoals Child Focus.
• Onderbouw de gevraagde strafverzwaring: investeer in de eerste plaats in een hogere pakkans via effectieve opsporingscapaciteit, eerder dan in een verhoging van de strafmaat als doel op zich.
• Betrek slachtofferorganisaties bij het onderzoek naar de verjaringstermijn: voer het aangekondigde onderzoek grondig en in overleg met het werkveld.
• Zorg dat verhoogde inzet van middelen en capaciteit op online infiltratie niet ten koste gaat van andere vormen van jeugdbescherming en slachtofferzorg.