Structureel en proactief kindgericht beleid nodig voor kinderen van gedetineerde ouders op Vlaams en federaal niveau

Naar schatting 17.000 kinderen groeien in België op met één of beide ouders in de gevangenis, zo’n 9.000 in Vlaanderen. Toch blijft die groep grotendeels onzichtbaar. In een gezamenlijk standpunt vraagt het Kinderrechtencommissariaat samen met het Vlaams Expertisecentrum Kindermishandeling, de Centra Algemeen Welzijnswerk en de Vrije Universiteit Brussel meer aandacht voor kinderen met een ouder in de gevangenis. We pleiten voor een verder doorgedreven kindgerichte aanpak.

Deze kinderen bevinden zich in een kwetsbare positie. De omstandigheden beïnvloeden hun dagelijks leven, relaties en toekomstkansen ingrijpend. Toch blijven zij vandaag onzichtbaar in beleid, hulpverlening en maatschappelijke beeldvorming. 

Internationaal onderzoek en praktijk tonen aan dat ouderlijke detentie een ingrijpende jeugdervaring is die het welzijn, de ontwikkeling en het gevoel van veiligheid van kinderen kan onder druk zetten. Dit geldt voor kinderen die goed omringd zijn en nog meer wanneer dit samengaat met andere kwetsbaarheden zoals armoede, psychische problemen, geweld of verslaving. Tegelijk zien we dat tijdige ondersteuning, erkenning, gezonde hechting en betekenisvol contact met belangrijke
volwassenen de veerkracht van kinderen aanzienlijk kan versterken.

België beschikt over een stevig kinderrechtenkader via het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind en de Europese aanbeveling CM/Rec(2018)5 inzake kinderen met een ouder in detentie.

In de praktijk worden deze rechten echter nog te vaak indirect, versnipperd en ongelijk toegepast. Kinderen met een ouder in detentie komen zelden als volwaardige rechtenhouders en gesprekspartners in beeld. De rechten van het kind moeten daarom een expliciet en toetsbaar uitgangspunt zijn bij beslissingen over straftoemeting, strafuitvoering, detentievoorwaarden en contactregelingen. Kinderen hebben recht op informatie, participatie, betekenisvol contact, respectvolle behandeling en
bescherming. Dit vraagt samenwerking tussen gevangenissen en hulppartners, duidelijke standaarden en gelijkheid tussen gevangenissen en regio’s.
 

Wij pleiten daarom voor een samenhangende, intersectorale en kindgerichte aanpak die vertrekt vanuit welzijn, ondersteuning en bescherming voor deze kinderen. 

Deze beleidsaanbeveling schuift drie kernprincipes naar voren:

1. Maak kinderen met een ouder in detentie zichtbaar, werk preventief en zorg voor erkenning
2. Veranker een netwerk- en gezinsgerichte aanpak in Vlaanderen vertrekkende vanuit kinderrechten
3. Zet in op maatschappelijke sensibilisering en destigmatisering van kinderen met een ouder in detentie