Pilootproject met vertrouwenspersoon voor kinderen in familierechtbank is waardevol

De familierechtbank in Gent ging in februari 2024 van start met een pilootproject waarbij voor kinderen die betrokken zijn in zaken voor de familierechtbank, een onafhankelijke vertrouwenspersoon wordt aangesteld. Dit waardevolle pilootproject werd begin 2025 tijdelijk stopgezet.

Met het pilootproject wou men de stem van het kind versterken tijdens de scheidingsprocedure en in het gesprek met de familierechter.

Vandaag worden kinderen in de rechtbank door de familierechter zelf gehoord, dat moet volgens de wet en het is ook belangrijk voor het kind zelf. Maar het is tegelijk ook niet eenvoudig voor het kind om in die specifieke context echt zijn mening te vertolken.

De rechter heeft vaak maar een beperkte tijd om naar het kind te luisteren, terwijl de vertrouwenspersoon net een traject aflegt met het kind. Om uitgebreid naar zijn of haar noden en standpunten te luisteren, en het kind te helpen om dit aan de rechter over te brengen. Ook de stem van de kinderen onder de 12 jaar werd gehoord in het pilootproject, wat in de realiteit meestal niet het geval is.

In het regeerakkoord staat te lezen dat het pilootproject in Gent verder zal worden uitgerold. 
De Minister verduidelijkte dat het project wetenschappelijk zal worden geëvalueerd, waarna eventuele wetswijzigingen zullen volgen.

>> Benieuwd naar de sterke punten en de verbeterpunten in onze analyse van het Federaal Regeerakkoord?

Waarover gaat het pilootproject?

Wie is de vertrouwenspersoon?

De vertrouwenspersoon is een advocaat die de verplichte opleiding ‘Vertrouwenspersoon van stem van het kind’ heeft gevolgd. Hij of zij wordt door het Bureau Juridische Bijstand aangesteld in elke nieuwe zaak voor elk kind in het gezin ouder dan 6 jaar. Als er verschillende kinderen in het gezin zijn, hebben ze dezelfde vertrouwenspersoon; die begeleidt de kinderen wel individueel. 

Wat doet de vertrouwenspersoon?

Bij scheidingen lopen de belangen van de ouders en het kind niet altijd gelijk. De vertrouwenspersoon moet garanderen dat kinderen het recht om hun stem te laten horen in procedures voor de familierechter kunnen uitoefenen. De rechter kan dan rekening houden met de mening van het kind bij het uitwerken van een oplossing. Het kan gaan over de verblijfsregeling, de schoolkeuze of contact met grootouders.
De vertrouwenspersoon informeert de minderjarige over het verloop van de procedure en de rechten van het kind. Hij spreekt twee keer met het kind over zijn wensen en verwachtingen, en doet dit aan de hand van de aangeleerde methodieken en spelvormen. Zo brengt de vertrouwenspersoon de leefwereld van het kind in kaart. Op de inleidingszitting brengt hij, als eerste, vóór de advocaten van de ouders, mondeling verslag uit van die gesprekken. Er werd uiteraard wel bij het kind getoetst wat aan de rechter en aan de ouders wordt verteld. 
De vertrouwenspersoon bevraagt ook of het kind zelf gehoord wil worden door de familierechtbank. Als dat zo is, bereidt de vertrouwenspersoon de minderjarige voor op dat gesprek. Als het kind dat wil, kan de vertrouwenspersoon ook op het gesprek met de rechter aanwezig zijn. Zodra er een beslissing van de rechter is, geeft de vertrouwenspersoon feedback aan het kind. 
De vertrouwenspersoon mag dan een advocaat zijn, er zijn grote verschillen met de rol van een jeugdadvocaat. Zo heeft de vertrouwenspersoon geen inzage in het gerechtelijk dossier. Hij of zij mag ook geen interpretatie geven van wat het kind zegt of een standpunt innemen in het conflict.