Wat als er gepest wordt op school? Wat kan je doen en wie kan helpen?

Pesten kent veel vormen. Uitlachen, uitschelden, uitsluiten, spullen stelen of kapotmaken, slaan... Vaak gebeurt het pesten ook online, dat is cyberpesten. Pesten is een vorm van geweld dat grote gevolgen heeft.

Uit onderzoek blijkt dat 1 op 5 kinderen en jongeren in Vlaanderen het slachtoffer is van pesten en 1 op  8 van cyberpesten. Dat is veel, heel veel.

Soms is het zo subtiel dat volwassenen het niet eens merken en durft een kind of jongere het aan niemand te vertellen. Nochtans is erover praten belangrijk om het pesten te stoppen. Het is ook beter voor je welzijn en gezondheid.

Foto stop geweld

Erover praten is belangrijk om het pesten te stoppen

  • Praat met ouders, een vertrouwenspersoon of een hulplijn
  • de CLBch@t en het CLB van de school 
  • Awel, de telefonische en onlinehulplijn voor kinderen en jongeren
  • het JAC, het jongerenaanbod van het CAW

Informatie voor kinderen, jongeren en ouders

Een goed antipestbeleid op school is cruciaal 

Elke school heeft een pedagogisch project dat de visie van de school op onderwijs en opvoeding definieert. De keuze en invulling van dat project zijn vrij en vormen de levensbeschouwelijke of filosofische basis voor het onderwijs. Het schoolbestuur kan vrij kiezen voor een opvoedingsconcept. Die schoolvisie maakt ook duidelijk hoe de school kijkt naar de leerlingen en welke waarden, normen en grenzen vastliggen.  Uiteraard moet die visie de kinderrechtentoets doorstaan.

De school moet leerlingen helpen opgroeien tot gezonde en evenwichtige volwassenen, die respect hebben voor elkaar. Daarom moet de school een warme en veilige plek zijn, waar iedereen zichzelf kan zijn en zich kan ontplooien. 

  • Het is cruciaal dat er in het pedagogisch project ook een degelijk antipestbeleid zit. Aandacht voor pesten is een duidelijke beleidskeuze. Een goed antipestbeleid pakt pesten structureel en integraal aan. We benadrukken daarom het belang van een beleid over welzijn en welbevinden, om pesten en ander grensoverschrijdend gedrag aan te pakken en te voorkomen.
  • Maak welbevinden, pesten en ander grensoverschrijdend gedrag bespreekbaar op school en in de klas.
  • Heb aandacht voor het welzijn van elk kind.
  • Geef ook in het lessenpakket meer aandacht aan pesten, emoties en empathie.
  • Kinderen en jongeren moeten weten waar ze terechtkunnen. Vaak hebben ze het gevoel dat ze er alleen voor staan en dat ze er niet tegenop kunnen door groepsdruk of taboe. Zorg ervoor dat kinderen en jongeren pestgedrag anoniem kunnen melden en een leerkracht in vertrouwen kunnen nemen.

Ook aandacht voor pesten buiten de schoolmuren 

Pesten stopt niet aan de schoolpoort. Het treft kinderen en jongeren ook op weg van en naar school. Of het gebeurt online. Vaak zijn online- en offlinepesten met elkaar verbonden.
Cyberpesten is een ernstig probleem. Vaak ontstaat het op school, waar leerlingen elkaar ontmoeten. Maar na schooltijd gaat het pesten gewoon door. 

We zien grote verschillen in hoe scholen pesten buiten de schoolmuren aanpakken. We vragen scholen om te werken aan preventie, mediawijsheid en informatie over de privacywetgeving. Ook langetermijnacties en sensibiliseren over cyberpesten en over sexting blijven heel erg nodig. 

Meer informatie voor scholen

  • Op de website van Alles over pesten vinden scholen informatie over hoe ze pesten kunnen aanpakken.
  • Pesten kan soms heel hardnekkig en complex zijn. Dan kunnen het CLB, het schoolbestuur, de pedagogische begeleidingsdienst de school ondersteunen in het vinden van een aanpak die werkt. 
  • De website van Onderwijs Vlaanderen biedt heel wat informatie over grensoverschreidend gedrag op school. 
  • Klasse
  • Grenswijs helpt om een beleid op te stellen voor agressie, pesten en (seksueel) grensoverschrijdend gedrag.
  • Scholen kunnen de zelfscan van Grenswijs doen om te ontdekken of ze goed bezig zijn.
  • Het Vlor-platform Welbevinden en preventie van pesten op school ontwikkelde een Antipestslang die schoolteams kan inspireren voor hun antipestbeleid. 
  • Pimento geeft workshops en vormingen en ontwikkelde methodieken rond verschillende thema’s, zoals pesten, die ze aanbieden aan schoolteams, jeugdwerkers en jongerenbegeleiders. 

Wat zegt het kinderrechtenverdrag?

Artikel 29 zegt dat het onderwijs gericht moet zijn op de ontplooiing van de persoonlijkheid en de talenten van elk kind en het kind moet voorbereiden op een leven als volwassene. De school moet haar leerlingen eerbied voor de rechten van de mens bijbrengen en respect voor de culturele en nationale waarden van het kind en van anderen. Ze moet kinderen voorbereiden op een verantwoord leven in een samenleving, in een geest van begrip, vrede, verdraagzaamheid, gelijkheid en vriendschap.
 
Andere artikelen uit het kinderrechtenverdrag vullen dat verder aan:

  • Artikel 2 zegt dat discriminatie niet kan.
  • Artikel 3 stelt dat het belang van het kind bij elke beslissing de eerste overweging moet zijn.
  • Artikel 12 geeft kinderen het recht om hun mening te uiten en om zich te verdedigen. 
  • Artikel 16 garandeert dat kinderen recht hebben op bescherming van hun privacy.
  • Artikel 19 zegt dat geweld, psychisch of fysiek, niet kan.

Andere vragen over onderwijs?

Vind hier meer vragen en antwoorden over onderwijs.