Vragen en antwoorden

Nee, een minderjarige is niet ‘procesbekwaam’. Tot 18 jaar moet je vertegenwoordigd worden door een volwassene.

Berichtjes, chatgesprekken of profielen op sociale media vallen onder het briefgeheim en dus de privacy. Ook kinderen en jongeren hebben daar recht op. Je ouders kunnen in bepaalde omstandigheden dat recht op privacy wel schenden. Dat gebeurt meestal als ze bezorgd zijn over je veiligheid of welzijn. 

Soms krijgen kinderen moeilijker therapie omdat een van de ouders daar geen toestemming voor geeft. Maar moet dat zo zijn? Hoe kan je de regels lezen? En hoe krijg je de geestelijke gezondheidszorg waar je recht op hebt?

Sporten gaat vooral om plezier maken en samen spelen met vrienden in een veilige omgeving. Maar soms valt dat sportplezier weg. Omdat kinderen te weinig speelkansen krijgen of de trainer sancties oplegt. Omdat kinderen negatieve of kwetsende commentaar moeten slikken, gepest of gediscrimineerd worden … Er kan ook sprake zijn van geweld of grensoverschrijdend gedrag. Dan is het belangrijk dat kinderen en hun ouders aan de alarmbel trekken. 

Kinderen op de vlucht hebben recht op menswaardige opvang in de vorm van materiële steun. Dat betekent huisvesting, psychosociale en medische begeleiding en juridische bijstand. De opvang moet ook geschikt zijn voor het gezin. De invulling van dit recht verschilt erg naargelang het verblijfsstatuut.

Gesubsidieerde scholen mogen geen inschrijvingsgeld vragen. Toch zijn er heel wat andere kosten, onder andere voor handboeken en materiaal, vervoer of uitstappen. Tussen scholen zijn er vaak ook grote verschillen. Hogere kosten maken onderwijs minder toegankelijk voor kwetsbare groepen.

Wat als een kind of jongere door ziekte (tijdelijk) niet naar school kan? Dan zijn er verschillende mogelijkheden om toch te blijven leren.

Hoe je verhoord wordt, hangt af van je rol bij een misdrijf. De procedure verschilt naargelang je een slachtoffer, getuige of verdachte bent. 

Kinderen en jongeren hebben het recht om hun mening te geven over wat hen rechtstreeks aanbelangt. Ook in de opvoeding. Je ouders dragen wel het ouderlijk gezag en moeten je begeleiden op weg naar volwassenheid. Dat kan soms botsen. Als een open dialoog tussen jou en je ouders niets oplost, hebben je ouders het laatste woord.

Vaccins beschermen niet alleen jou tegen gevaarlijke ziektes, maar ook je gezin en omgeving. Kind en Gezin volgt het advies van de Hoge Gezondheidsraad en biedt baby’s en kinderen alle aanbevolen basisvaccins en het verplichte vaccin tegen polio. Je hebt het recht op juiste en heldere informatie op maat, ook over vaccins. Als je volgens de arts bekwaam bent, mag je zelf beslissen of je je laat vaccineren.

In de gerechtelijke jeugdhulpverlening worden jongeren vanaf 12 jaar minstens 1 keer per jaar uitgenodigd op de jaarlijkse zitting. Als de jeugdrechter een nieuwe beslissing neemt over de hulpverlening, worden de jongeren ook altijd uitgenodigd, samen met hun jeugdadvocaat.
 

Alle kinderen in België hebben recht op onderwijs. Er geldt ook leerplicht van 5 tot 18 jaar. In het onthaalonderwijs kan je als kind of jongere op de vlucht zo snel mogelijk Nederlands leren. 

Elke leerling heeft recht op inschrijving in een school voor gewoon onderwijs. Ook als die leerling specifieke onderwijsbehoeften heeft met recht op redelijke aanpassingen. Er is ook extra 'leersteun' voor wie dat nodig heeft. Als het echt noodzakelijk is, kan een leerling ook naar het buitengewoon onderwijs. De scholen moeten dan wel goeie afspraken maken zodat de leerling eventueel terug kan naar het gewoon onderwijs.

Niet elke leerling voelt zich goed in een klassieke klas met vaste lesuren en eenzelfde tempo voor iedereen. De school kan dan een flexibel leertraject aanbieden.

Ja, maar het moet verantwoord kunnen worden door de betrokken politiebeambte. Het gebruik van handboeien kan alleen wanneer het noodzakelijk is en moet altijd in verhouding staan tot het doel. 

Kinderen en jongeren hebben andere behoeftes, verwachtingen en zorgen dan volwassenen. Daarom kregen kinderen een aantal bijzondere rechten. Op 20 november 1989 schreven de Verenigde Naties die bijzondere rechten neer. Dat document noemden ze het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind (IVRK) of gewoon het Kinderrechtenverdrag.

Je mag zelf beslissingen nemen over je gezondheidszorg als de dokter vindt dat je bekwaam bent. Dat betekent dat je goed begrijpt waarover het gaat en dat je de gevolgen kan inschatten.

Met bijstand van een (jeugd)advocaat kan een jongere of een ouder in beroep gaan tegen een voorlopige beslissing of beschikking van de jeugdrechter, tegen een vonnis of tegen elke andere beslissing. Het Hof van Beroep kan het vonnis van de jeugdrechter herbekijken en een nieuwe beslissing nemen of bevestigen. 

Een niet-begeleide minderjarige vreemdeling kan niet gedwongen uitgewezen worden en kan dus ook niet opgesloten worden. Dat geldt ook voor niet-begeleide Europese minderjarigen (NBEM). Begeleide minderjarigen daarentegen kunnen wel gedwongen uit het land gezet worden. Volgens de wet kunnen ze ook opgesloten worden, maar dat gebeurt in de praktijk momenteel niet. 

Eind juni krijgen leerlingen een eindbeoordeling van de school. De school evalueert leerlingen en beoordeelt wie de overstap kan maken naar een hoger jaar. Hoe een school evalueert en hoe ze leerlingen beoordeelt, staat in het schoolreglement. Ouders en jongeren die niet akkoord gaan met de eindbeoordeling, kunnen deze betwisten. 

Ja. Je hebt recht op contact met je ouder. Dat kan bijvoorbeeld door op bezoek te gaan, te bellen en door brieven te sturen.  Hoe dat contact verloopt, verschilt van gevangenis tot gevangenis. 

Ja, de politie mag de identiteit controleren van iedereen die van zijn vrijheid beroofd wordt of die een misdrijf pleegde. Als de politie vermoedt dat je gezocht wordt, de openbare orde gaat verstoren of je voorbereidt om een misdrijf te plegen, kan ze ook je identiteit controleren. 

Kinderrechten gaan over alles waar een kind mee te maken krijgt in zijn leven, gezin, buurt, school … Je hebt recht op een naam en een identiteit, op zorg en gezondheid, op een eigen mening, onderwijs, informatie, vrije tijd, privacy, spel en zoveel meer. 

Volgens het Kinderrechtenverdrag moet de overheid een minimumleeftijd opleggen om te werken, samen met aangepaste werktijden en -voorwaarden voor kinderen en jongeren.

Gezinnen, kinderen en jongeren kunnen vrijwillig een beroep doen op hulp. Maar soms lukt het niet om samen met de hulpverlener een hulpplan op te stellen. Of raken gezinnen en hulpverleners het niet eens over de juiste zorg en hulp. Of is er dringend hulp nodig voor kinderen en jongeren die opgroeien in gevaarlijke omstandigheden. Dan kan de jeugdrechtbank beslissen over de hulp die nodig is.

Je hebt nog altijd bepaalde rechten op onderwijs, opvang en jeugdhulp. 

Ja, maar enkel onder zeer strikte voorwaarden. Minderjarigen mogen onderworpen worden aan een naaktfouille na een gerechtelijke aanhouding en enkel met toestemming van de procureur des Konings.

Ja. Bij een bestuurlijke of administratieve aanhouding of als de politie denkt dat je een misdrijf gaat plegen, kan ze je tot 12 uur aanhouden. Ze moet wel altijd je ouders op de hoogte brengen van de aanhouding.

Geen enkel recht is belangrijker dan een ander. Als je het Kinderrechtenverdrag wil begrijpen, moet je 4 basisregels in het achterhoofd houden:

• Alle kinderen zijn gelijk en hebben dezelfde rechten. Niemand mag uitgesloten worden op basis van geslacht, taal, huidskleur of godsdienst.
• Alles in het belang van het kind. Volwassenen nemen soms beslissingen die invloed hebben op het leven van kinderen. Dan moeten ze goed nadenken of het echt goed is voor het kind.
• Alles om goed te leven en te ontwikkelen. Kinderen hebben het recht om op te groeien in de best mogelijke levensomstandigheden: voldoende eten, een goed dak boven hun hoofd, onderwijs … 
• De mening van het kind telt. Elk kind heeft het recht om zijn mening te geven. Bij een belangrijke beslissing die over het kind gaat, moet de mening van het kind gehoord worden.
   

Het recht op spel botst soms met wat buurtbewoners als overlast ervaren. Ouders, professionals en kinderen vragen om samen met hen op te komen voor het recht op spel van kinderen. Ze willen namelijk dat hun speelpleinwerking, speelpleintje of skateplek toegankelijk blijft.