Advies bij het ontwerp van Vlaams jeugd- en kinderrechtenbeleidsplan (JKP) 2025-2029

Op vraag van Melissa Depraetere, viceminister-president van de Vlaamse Regering en Vlaams minister van Wonen, Energie en Klimaat, Toerisme en Jeugd, analyseerde het Kinderrechtencommissariaat het ontwerp van Vlaams jeugd- en kinderrechtenbeleidsplan (JKP).

Het Jeugddecreet van 23 november 2023 bepaalt dat de Vlaamse Regering uiterlijk een jaar na het begin van elke regeerperiode een Vlaams jeugd- en kinderrechtenbeleidsplan voorlegt aan het Vlaams Parlement. Dat document ligt nu klaar.

We vinden het een zeer waardevol ontwerp geworden. Er zijn vier duidelijke focussen gelegd, en het geheel is domein overschrijdend. We vinden het sterk dat bij elke actie de link wordt gelegd naar slotbeschouwingen van het VN-Kinderrechtencomité over België, en aanbevelingen van andere
internationale internationale organisaties. We herhalen ook onze pluim voor de aandacht die is gegaan naar participatie van kinderen en jongeren om dit ontwerp tot stand te laten komen.

We sommen in dit advies een aantal bedenkingen bij de geformuleerde acties op en geven suggesties gebaseerd op onze eigen klachtenwerking en op het directe participatietraject dat met jongeren werd gelopen naar aanleiding van dit ontwerp van JKP. De acties moeten de komende jaren verder
uitgewerkt en uitgevoerd worden. Wij zullen ze met veel interesse mee opvolgen. Belangrijk is ook dat de nodige budgetten samengelegd worden. Daarover staat nu nog niets in het plan.

We benoemen het plan als goede mortel voor een samenhangend kinderrechtenbeleid. Het is echt een beleidsinstrument om mee uit te pakken en als de uitvoering hiervan slaagt is het echt iets om trots op te zijn.

Wel willen we waarschuwen. Het beleid heeft naast mortel ook stevige bouwstenen nodig. En mortel zal niet helpen als tegelijk bouwstenen worden uitgehold doordat structureel beleid tekortschiet. Zo zijn er een aantal grote uitdagingen, die misschien niet moeten worden opgelost vanuit het JKP, maar die
wel mogelijks een deel van het kinderrechtengebouw doen wankelen. We denken aan:

• racisme en discriminatie in de brede leefwereld van kinderen, zowel on- als offline
• de schrijnende leefsituatie van kinderen zonder wettig verblijf, in afwachting van wettig verblijf of met een vluchtelingenstatus
• het wantrouwen tussen jongeren en politie
• wachtlijsten in de jeugdhulp en kinderpsychiatrie
• ongelijke kansen in het onderwijs
• capaciteitstekorten en lerarentekorten in het onderwijs
• onbetrouwbaar en voor sommigen te duur openbaar vervoer
• milieu- en klimaatproblemen
• specifieke noden van kinderen met een handicap die niet worden geledigd
• de wooncrisis

Er worden in het JKP vele bruggen uitgegooid naar de lokale besturen. We blijven onze vraag herhalen om lokale besturen te ondersteunen, explicieter aan te spreken op hun verantwoordelijkheid om lokaal kinderrechten te realiseren en om dit te monitoren.