Vragen en antwoorden
Hier vind je de veelgestelde vragen. Die hebben we verzameld per thema. We geven niet alleen een antwoord, maar ook contactinformatie van andere organisaties die je verder kunnen helpen.
Mag de politie je in de boeien slaan?
Ja, maar het moet verantwoord kunnen worden door de betrokken politiebeambte. Het gebruik van handboeien kan alleen wanneer het noodzakelijk is en moet altijd in verhouding staan tot het doel.
Wat zijn kinderrechten?
Kinderen en jongeren hebben andere behoeftes, verwachtingen en zorgen dan volwassenen. Daarom kregen kinderen een aantal bijzondere rechten. Op 20 november 1989 schreven de Verenigde Naties die bijzondere rechten neer. Dat document noemden ze het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind (IVRK) of gewoon het Kinderrechtenverdrag.
Mag je zelf beslissen over medicatie, medische ingrepen en andere gezondheidszorg?
Je mag zelf beslissingen nemen over je gezondheidszorg als de dokter vindt dat je bekwaam bent. Dat betekent dat je goed begrijpt waarover het gaat en dat je de gevolgen kan inschatten.
Wat als de jongere het niet eens is met een beslissing van de jeugdrechtbank?
Met bijstand van een (jeugd)advocaat kan een jongere of een ouder in beroep gaan tegen een voorlopige beslissing of beschikking van de jeugdrechter, tegen een vonnis of tegen elke andere beslissing. Het Hof van Beroep kan het vonnis van de jeugdrechter herbekijken en een nieuwe beslissing nemen of bevestigen.
Kunnen kinderen op de vlucht opgesloten of gedwongen uit het land gezet worden?
Een niet-begeleide minderjarige vreemdeling kan niet gedwongen uitgewezen worden en kan dus ook niet opgesloten worden. Dat geldt ook voor niet-begeleide Europese minderjarigen (NBEM). Begeleide minderjarigen daarentegen kunnen wel gedwongen uit het land gezet worden. Volgens de wet kunnen ze ook opgesloten worden, maar dat gebeurt in de praktijk momenteel niet.
Hoe kan je een evaluatiebeslissing van de school betwisten?
Eind juni krijgen leerlingen een eindbeoordeling van de school. De school evalueert leerlingen en beoordeelt wie de overstap kan maken naar een hoger jaar. Hoe een school evalueert en hoe ze leerlingen beoordeelt, staat in het schoolreglement. Ouders en jongeren die niet akkoord gaan met de eindbeoordeling, kunnen deze betwisten.
Mijn ouder zit in de gevangenis. Heb ik recht op contact?
Ja. Je hebt recht op contact met je ouder. Dat kan bijvoorbeeld door op bezoek te gaan, te bellen en door brieven te sturen. Hoe dat contact verloopt, verschilt van gevangenis tot gevangenis.
Mag de politie je identiteit controleren?
Ja, de politie mag de identiteit controleren van iedereen die van zijn vrijheid beroofd wordt of die een misdrijf pleegde. Als de politie vermoedt dat je gezocht wordt, de openbare orde gaat verstoren of je voorbereidt om een misdrijf te plegen, kan ze ook je identiteit controleren.
Wat staat er in het Kinderrechtenverdrag?
Kinderrechten gaan over alles waar een kind mee te maken krijgt in zijn leven, gezin, buurt, school … Je hebt recht op een naam en een identiteit, op zorg en gezondheid, op een eigen mening, onderwijs, informatie, vrije tijd, privacy, spel en zoveel meer.
Vanaf wanneer mag je werken?
Volgens het Kinderrechtenverdrag moet de overheid een minimumleeftijd opleggen om te werken, samen met aangepaste werktijden en -voorwaarden voor kinderen en jongeren.
Wat is het verschil tussen vrijwillige en gerechtelijke jeugdhulp?
Gezinnen, kinderen en jongeren kunnen vrijwillig een beroep doen op hulp. Maar soms lukt het niet om samen met de hulpverlener een hulpplan op te stellen. Of raken gezinnen en hulpverleners het niet eens over de juiste zorg en hulp. Of is er dringend hulp nodig voor kinderen en jongeren die opgroeien in gevaarlijke omstandigheden. Dan kan de jeugdrechtbank beslissen over de hulp die nodig is.
Wat zijn je rechten als kind zonder wettig verblijf of zonder papieren?
Je hebt nog altijd bepaalde rechten op onderwijs, opvang en jeugdhulp.
Mag de politie een naaktfouille uitvoeren?
Ja, maar enkel onder zeer strikte voorwaarden. Minderjarigen mogen onderworpen worden aan een naaktfouille na een gerechtelijke aanhouding en enkel met toestemming van de procureur des Konings.
Mag de politie jou aanhouden?
Ja. Bij een bestuurlijke of administratieve aanhouding of als de politie denkt dat je een misdrijf gaat plegen, kan ze je tot 12 uur aanhouden. Ze moet wel altijd je ouders op de hoogte brengen van de aanhouding.
Zijn alle rechten even belangrijk?
Geen enkel recht is belangrijker dan een ander. Als je het Kinderrechtenverdrag wil begrijpen, moet je 4 basisregels in het achterhoofd houden:
- Alle kinderen zijn gelijk en hebben dezelfde rechten. Niemand mag uitgesloten worden op basis van geslacht, taal, huidskleur of godsdienst.
- Alles in het belang van het kind. Volwassenen nemen soms beslissingen die invloed hebben op het leven van kinderen. Dan moeten ze goed nadenken of het echt goed is voor het kind.
- Alles om goed te leven en te ontwikkelen. Kinderen hebben het recht om op te groeien in de best mogelijke levensomstandigheden: voldoende eten, een goed dak boven hun hoofd, onderwijs …
- De mening van het kind telt. Elk kind heeft het recht om zijn mening te geven. Bij een belangrijke beslissing die over het kind gaat, moet de mening van het kind gehoord worden.
Is het lawaai van spelende kinderen of jongeren overlast?
Het recht op spel botst soms met wat buurtbewoners als overlast ervaren. Ouders, professionals en kinderen vragen om samen met hen op te komen voor het recht op spel van kinderen. Ze willen namelijk dat hun speelpleinwerking, speelpleintje of skateplek toegankelijk blijft.
Mag een voorziening zakgeld inhouden als sanctie?
Jongeren die in een voorziening van de jeugdhulp verblijven, krijgen zakgeld. Dat is een recht. Zakgeld inhouden als sanctie kan niet.
Welke straffen of sancties mag een school geven?
De school mag maatregelen nemen als een leerling de leefregels overtreedt. De school mag eigen leefregels en een sanctiebeleid opstellen. Die informatie vind je in het schoolreglement. De school moet wel de kinderrechten en de regels van de overheid respecteren. Er zijn orde- en tuchtmaatregelen en andere maatregelen.
Wat kunnen leerlingen en ouders doen als ze niet akkoord gaan met een sanctie?
De school mag een straf of een sanctie geven als een leerling de leefregels overtreedt. De school moet zich hierbij wel aan de spelregels houden. Zo bepalen het decreet rechtspositie van de leerling en het kinderrechtenverdrag wat de rechten van een leerling zijn. Ga je niet akkoord met een sanctie, dan kan je in gesprek gaan. Of bij zwaardere sancties kan je officieel beroep aantekenen.
Hoe kunnen gescheiden ouders een regeling treffen over hun kinderen?
Als ouders uit elkaar gaan, moet er veel geregeld worden. Dat kan door een overeenkomst af te sluiten of met een vonnis. Ouders kunnen hiervoor terecht bij een bemiddelaar, een advocaat, een notaris of de familierechtbank.
Wat als je na een misdrijf voorgeleid wordt bij de jeugdrechter?
Word je verdacht van een ernstig misdrijf? Dan kan de jeugdrechter meteen voorlopige maatregelen opleggen. Die zijn niet bedoeld als straf, maar als bescherming voor jezelf of de maatschappij. Ze kunnen ook nodig zijn voor het onderzoek.
Voor wie zijn de kinderrechten?
De rechten van kinderen gelden voor alle minderjarige kinderen en jongeren. Dat zijn alle mensen jonger dan 18 jaar. De kinderrechten zijn gelijk voor alle kinderen ter wereld. De verschillende landen passen de kinderrechten wel anders toe. Elk land heeft namelijk zijn eigen cultuur, godsdiensten en manier om met elkaar samen te leven en om te gaan. En er is natuurlijk een verschil tussen rijke en arme landen. Elk land moet zijn eigen wetten en regels maken, die het Kinderrechtenverdrag ‘vertalen’.
Kan je zonder Belgische identiteitskaart aansluiten bij een sportclub en amateurwedstrijden spelen?
Een minderjarige asielzoeker, vluchteling of kind zonder wettig verblijf kan aansluiten bij een sportclub. Het kan wel zijn dat er extra documenten nodig zijn. Elke sportfederatie beslist namelijk zelf wat de voorwaarden zijn om iemand in te schrijven.
Wat zijn de rechten van jongeren in de jeugdhulp?
Een jongere die ondersteuning krijgt van een dienst uit de jeugdhulp of in een jeugdhulpvoorziening verblijft, heeft rechten. Die regelen de verhouding tussen de jongere en de jeugdhulpdiensten. Jeugdhulpverleners en -voorzieningen moeten die rechten respecteren.
Wat als er gepest wordt op school? Wat kan je doen en wie kan helpen?
Heel wat kinderen en jongeren worden slachtoffer van pestgedrag. Soms sleept dat jaren aan. De school moet zorgen voor een goed antipestbeleid, zodat alle leerlingen veilig naar school kunnen gaan.
Wat na een definitieve uitsluiting op school?
Na een definitieve uitsluiting op school, heb je het recht om in beroep te gaan tegen deze beslissing. Daarvoor bestaat de beroepsprocedure. Wordt je definitieve uitsluiting ook in beroep bevestigd, dan moet je op zoek naar een andere school.
Op welke leeftijd mag je zelf kiezen bij wie je woont?
Pas als je meerderjarig bent, dus vanaf 18 jaar, mag je zelf kiezen waar en bij wie je woont. Bij je vader, je moeder of bij iemand anders. Als ouders het niet eens geraken over de verblijfsregeling, dan beslist de familierechter.
Wat als je recht hebt op een persoonlijke-assistentiebudget (PAB), maar het niet krijgt?
Ouders, andere volwassenen en kinderen met een beperking melden ons dat ze al jaren wachten op hun persoonlijke-assistentiebudget (PAB). Ze kregen een brief van het VAPH met de boodschap dat ze er recht op hebben, maar dat er momenteel te weinig geld is om het ook te geven. Ze vragen onze hulp om het toch te krijgen.
Wat als de kinderrechten niet gerespecteerd worden?
Wetten, decreten en regels moeten rekening houden met de rechten van kinderen en jongeren. Maar ook alle volwassenen moeten kinderrechten respecteren. Als dat niet gebeurt, kunnen kinderen en jongeren aankloppen bij het Kinderrechtencommissariaat. Wij waken over de toepassing en uitvoering van het Kinderrechtenverdrag. Daarom zijn wij ook de organisatie waar je terechtkan met klachten over schendingen van kinderrechten. Wij onderzoeken die klachten en geven advies aan de overheid over hoe het beter kan met de kinderrechten.
Wat kan je doen als je een probleem hebt met een contract of een transfer in je sportclub?
Om lid te worden van een sportclub moet je een overeenkomst afsluiten. Je wettige vertegenwoordiger, meestal de ouders, moet die overeenkomst mee ondertekenen. Je hebt het recht om die overeenkomst met de club jaarlijks te beëindigen, tenzij je een prof-speler bent. Dan regelen de sportfederaties meestal de transfer met onderlinge toestemming. De jonge spelers zijn dan afhankelijk van de medewerking van hun club om te mogen veranderen. We krijgen ethische vragen over die contractuele verbintenis en het gedwongen karakter ervan.